De nieuwe woonwijk Gnephoek in Alphen aan den Rijn moet bestand zijn tegen een extreme regenbui van 120 millimeter in 24 uur. Dat is meer dan de huidige norm van 90 millimeter die Hoogheemraadschap van Rijnland hanteert bij nieuwe gebiedsontwikkelingen. De gemeente en Rijnland hebben op 15 oktober afspraken gemaakt over de waterhuishouding en waterveiligheid van de wijk.

In de Gnephoek moeten tot 2035 ongeveer 5.600 woningen worden gebouwd. Daarnaast is 60 hectare gereserveerd voor natuur, groen en water. De gemeente Alphen aan den Rijn en Rijnland willen met de inrichting van het gebied rekening houden met extreme neerslag, bodemdaling en overstromingsrisico’s.

Strengere norm voor waterberging

Voor de Gnephoek is bewust gekozen voor een hoger ambitieniveau dan de huidige Rijnlandse eis van 90 millimeter per 24 uur. “Omdat hier een volledig nieuwe wijk wordt ontwikkeld die vele decennia meegaat, hebben Rijnland en de gemeente vanaf het begin rekening gehouden met de gevolgen van klimaatverandering en zwaardere piekbuien”, mailt de woordvoerder van Rijnland.

Daarom is afgesproken dat het gebied een bui van 120 millimeter per 24 uur moet kunnen opvangen. Volgens de woordvoerder past dit bij het uitgangspunt om water en bodem sturend te laten zijn bij de ontwikkeling van de Gnephoek.

Actualisatie klimaatregels

Rijnland actualiseert momenteel zijn klimaatregels voor nieuwe gebiedsontwikkelingen. Het voorstel is om de norm te verhogen van 90 naar 115 millimeter per 24 uur, op basis van de nieuwste klimaatscenario’s en met het oog op het klimaat van 2100. Naar verwachting gaan deze aangepaste regels medio 2027 in. De 120 millimeter in de Gnephoek is daarmee geen nieuwe algemene norm voor alle nieuwbouwlocaties, maar een gebiedsspecifieke afspraak die vooruitloopt op de aanscherping van het Rijnlandse beleid.

Waterberging en infiltratie 

Om de piekbui van 120 millimeter te kunnen verwerken, voorziet het masterplan in 42 hectare oppervlaktewater met natuurvriendelijke oevers. Daarvan ligt ongeveer 15 hectare in het stedelijke gebied, waar in de plannen minimaal 10 procent van de oppervlakte uit water bestaat.

De plannen voorzien verder in één polderpeil voor het watersysteem, zodat watergangen, de grote zoetwaterplas en het natuurgebied met elkaar in verbinding staan.

Bij hevige neerslag kan water zich daardoor over het gebied verspreiden. Ook worden wadi’s en waterdoorlatende parkeerplaatsen voorzien om regenwater op te vangen en infiltratie te bevorderen. Het streven is om het peilbeheer flexibel in te richten. In natte perioden wordt water vastgehouden om tijdens droogte minder afhankelijk te zijn van aanvoer uit de Oude Rijn.

Bouwen op kleigrond

Ook de bodemgesteldheid speelt een belangrijke rol bij de inrichting van de wijk. Woningen worden zoveel mogelijk op de stevigere kleigrond gebouwd, in plaats van op het zettingsgevoelige veen. Het laagstgelegen deel van de polder blijft vrij van bebouwing. Daar komt een zoetwaterplas.

De partijen houden bovendien rekening met het risico op een dijkdoorbraak. De belangrijkste ontsluitingswegen worden zo hoog aangelegd dat ze ook bij een overstroming begaanbaar blijven.

Afspraken vastgelegd

De maatregelen maken deel uit van de plannen voor de Gnephoek. Op 15 oktober ondertekenden wethouder Relus Breeuwsma en hoogheemraad Marjon Verkleij-Lemmers de Uitwerkingsovereenkomst Watergerelateerde Onderwerpen Gnephoek. Daarin zijn afspraken vastgelegd over onder meer de waterhuishouding en waterveiligheid. Volgens Rijnland laat de gebiedsontwikkeling zien hoe water en bodem vanaf het begin richting kunnen geven aan de inrichting van een nieuwe woonwijk. Het hoogheemraadschap is daarom al vroeg bij de planvorming betrokken.