Rijkswaterstaat verwacht in 2027 te beginnen met de aanleg van Geul Coehoorn, een 3,3 kilometer lange nevengeul om het stuw- en sluiscomplex Grave. De geul moet stromend leefgebied en paaiplekken terugbrengen in de Maas. De ingreep verandert ook de lokale grondwaterhuishouding, maar dat effect blijft beperkt.

Het projectbesluit voor de geul tussen Overasselt en Nederasselt is vastgesteld. Tot en met 17 november kan daartegen beroep worden ingesteld bij de Raad van State. De start van de aanleg hangt volgens een woordvoerster van Rijkswaterstaat af van eventuele beroepsprocedures en de verdere voorbereiding. De uitvoering duurt naar verwachting anderhalf jaar. De kosten kunnen nog niet worden bekendgemaakt, omdat het project nog moet worden aanbesteed.

Stroming en paaiplekken

De zeven stuwen in de Maas houden het water op peil voor scheepvaart en waterbeheer, maar beperken de natuurlijke stroming. Daarmee is leefgebied verloren gegaan voor stromingsminnende vissen, waterplanten en kleine waterdieren. Geul Coehoorn moet bijdragen aan herstel daarvan, als maatregel vanuit de Kaderrichtlijn Water.

De geul wordt bovenstrooms en benedenstrooms van stuw Grave aangesloten op de Maas. Het peilverschil over de stuw, bij lage en normale afvoeren gemiddeld ongeveer drie meter, zorgt voor stroming. De geul krijgt geen functie als hoogwatergeul.

Volgens de projectbeschrijving van Rijkswaterstaat krijgt de middengeul een waterdiepte van circa één meter en grotendeels een grindbodem. Stromend water boven grind biedt paaiplekken voor onder meer barbeel en rivierprik. Boomdelen en wortelkluiten bieden beschutting aan jonge vissen en ondergrond voor algen, insectenlarven en mosselen.

Ondiepe oevers, moeraszones en diepere poeltjes moeten voor variatie in leefomstandigheden zorgen. Trekvissen kunnen de geul in principe ook gebruiken om de stuw te passeren. De bestaande vistrap blijft volgens Rijkswaterstaat echter nodig.

Bestaande natuur verandert mee

De aanleg heeft ook gevolgen voor het grondwater. Het ontwerpbesluit beschrijft bij normale Maasstanden een lokaal verdrogend effect, dat afneemt met de afstand tot de geul. Bij hoogwater kan juist meer Maaswater infiltreren doordat voor de aanleg een deel van de kleilaag wordt afgegraven.

Een natuuronderzoek van Haskoning uit juni 2025 berekent nabij de geul circa 50 centimeter grondwaterstandsdaling. Daardoor wordt de grote kleiwinplas minder diep en neemt het wateroppervlak af. De plas blijft volgens het rapport bestaan. Het gaat om een berekend effect in de nabije omgeving, niet om een daling in het hele gebied.

Het onderzoek bevat een compensatieplan voor natuurwaarden die verdwijnen of door verdroging veranderen. De nieuwe geul en haar oevers moeten daarvoor ruimte bieden. Droogvallende randen van de kleiwinplas kunnen zich ontwikkelen tot moeras of rivierbegeleidend bos. Volgens Haskoning kan de compensatie binnen het projectgebied worden gerealiseerd.

Watertoevoer bij droogte

Normaal stroomt ongeveer 2,5 kubieke meter water per seconde door de geul. Bij dreigend watertekort kan de toevoer worden verminderd tot 1 kubieke meter per seconde. Volgens de woordvoerster van Rijkswaterstaat blijft daarmee voldoende water beschikbaar om flora en fauna in stand te houden. Een vaste Maasafvoer waarbij de toevoer automatisch wordt verminderd, is er niet. “De beslissing maakt onderdeel uit van de landelijke verdringingsreeks voor waterverdeling tijdens perioden van waterschaarste”, aldus de woordvoerster.

Monitoring

Waterschap Rivierenland monitort de grondwatereffecten met een netwerk van peilbuizen, waarvan een deel al aanwezig is. Rijkswaterstaat kan de meetgegevens ook gebruiken bij de beoordeling van eventuele verzoeken om nadeelcompensatie.

De ecologische ontwikkeling wordt gevolgd binnen de landelijke monitoringprogramma’s van Rijkswaterstaat. Daarbij wordt gekeken naar de waterkwaliteit en de aanwezige flora en fauna. Rijkswaterstaat Zuid-Nederland verzorgt daarnaast onderhoud en monitoring gericht op het functioneren van de geul.