Het Deens Technologisch Instituut (DTI) gaat mobiele, volledig off-grid waterzuiveringsunits ontwikkelen en inzetten in oorlogsgebied in Oekraïne. Met 5,5 miljoen Deense kroon (ongeveer 740.000 euro) van de Grundfos Foundation moet het project Ukraine Water Resilience, samen met het Internationale Rode Kruis, schoon drinkwater leveren waar waterwerken en elektriciteitsnetten zijn uitgevallen.

100.000 liter per dag
Het project ontwikkelt ten minste drie mobiele zuiveringsunits in robuuste containers die volledig zonder netaansluiting werken, aangedreven door zonne-energie. Samen kunnen ze volgens DTI 100.000 liter drinkwater per dag leveren, genoeg voor de basisbehoefte van maximaal 50.000 burgers volgens VN-normen. De bediening moet zo eenvoudig zijn dat lokale vrijwilligers de installaties na een korte instructie kunnen draaien. Na afloop van het project gaan de containers definitief over naar Oekraïense partners.

“Het primaire doel is de burgerbevolking in Oekraïne hier en nu toegang tot schoon water te geven, nu infrastructuur door de oorlog is verwoest. Maar de inzet reikt verder: als een technologie zich onder oorlogsomstandigheden bewijst, kan ze ook een Deense crisis doorstaan”, zegt Martin Svoldgård Vesterby, projectleider bij DTI.

Wisselende bronwaterkwaliteit
Een technische uitdaging is dat het bronwater per locatie sterk kan verschillen. “We onderzoeken dat grondig in de eerste fase, voordat we met de consortia de exacte watertypen vastleggen die de units moeten behandelen. We zoeken een balans tussen extreme robuustheid, laag energieverbruik en absolute zuiverheid”, zegt Lotte Bjerrum Friis-Holm, directeur Watertechnologie bij DTI.

Het project werkt volgens de zogeheten Jutlandia-methode, geïnspireerd op het Amerikaanse defensieonderzoeksbureau DARPA (bekend van onder meer ARPANET en gps). In plaats van langdurige bureaustudies ontwikkelen drie consortia van bedrijven en kennisinstellingen in parallelle trajecten een bestaand prototype van Danish Green Energy Consulting door. De plaatsing in Oekraïne gebeurt flexibel, in overleg met de Oekraïense autoriteiten en het Rode Kruis, bijvoorbeeld bij opvangcentra voor ontheemden of in gebieden met zwaar beschadigde infrastructuur.

Blauwdruk voor crisisparaatheid
Volgens DTI dient het project ook als blauwdruk voor snellere crisisinnovatie, met directe veldvalidatie in plaats van tests in vredestijd. Deense overheids- en crisispartijen volgen het werk, waaronder het crisisbeheersingsagentschap DEMA, de gemeentekoepel KL en de Deense Regio’s. Het doel is de lessen te vertalen naar de Deense civiele bescherming: een draaiboek voor mobiele containerzuiveringen bij bijvoorbeeld sabotage van zeeleidingen, stroomuitval in ziekenhuizen of cyberaanvallen op de nutsvoorziening.

“Toegang tot water is een basisvoorwaarde voor leven en gezondheid, en de nood in Oekraïne is acuut. Met dit project stellen we schoon drinkwater veilig voor duizenden mensen en bouwen we tegelijk kennis op die Deense en Europese samenlevingen weerbaarder kan maken”, zegt Kim Nøhr Skibsted, directeur van de Grundfos Foundation.